راهنمای سامانه میکرولرن
راهنمای تولید محتوا
دستورالعمل تولید محتوای خردآموزی (Microlearning)
۱ مقدمه
با عنایت به راهاندازی سامانه خردآموزی پژوهشگاه نیرو و ضرورت تولید محتوای استاندارد، این دستورالعمل چارچوبها، الزامات فنی و آموزشی و فرایندهای مورد انتظار جهت تولید محتوای خرد را تعیین میکند. هدف تضمین کیفیت، پایایی محتوای آموزشی و سهولت انتشار و نگهداری در سامانه است.
۲ دامنه و مخاطب
این دستورالعمل برای تمام دورههای مصوب در مجتمعهای آموزشی صنعت آب و برق قابل اجرا است و مخاطبان اصلی آن اعضای تیم تولید محتوا، طراحان آموزشی، و مدیران واحدهای آموزشی میباشند.
۳ تعاریف
- دوره (Course): مجموعهای از سرفصلها و فصلها که یک موضوع آموزشی را پوشش میدهد.
- فصل (Module/Chapter): بخش بزرگتر داخل یک دوره که چند یونیت را شامل میشود.
- یونیت خرد (Micro-unit): کمترین واحد آموزشی مستقل که مدت آن بین ۲ تا ۱۰ دقیقه باشد.
۴ ساختار محتوایی و الزامات زمانی
- تقسیمبندی: هر فصل باید به یونیتهای ۲ تا ۱۰ دقیقهای تقسیم شود. هر یونیت باید یک هدف یادگیری مشخص و قابل سنجش داشته باشد.
- پوشش ساعتی: برای هر دوره، حداقل ۵۰٪ (پنجاه درصد) از «کل ساعت آموزشی مصوب» باید بهصورت محتوای خرد آماده و ارسال شود. (برای مثال: اگر دورهای ۲۰ ساعت مصوب دارد، حداقل ۱۰ ساعت آن باید به یونیتهای خرد تبدیل شود.)
- تراکم محتوا: هر یونیت نباید بیش از یک «ایده/توانمندی» اصلی را پوشش دهد تا وزن شناختی کاهش یابد.
- سرفصلها: هر دوره باید فهرست سرفصل (Outline) همراه با تعداد یونیت پیشنهادی برای هر فصل ارائه دهد.
۵ الزامات آموزشی و محتوایی
- اهداف یادگیری: برای هر دوره و هر یونیت، اهداف یادگیری (SMART) باید نوشته شود.
- تداوم و انسجام: ترتیب یونیتها باید منطقی بوده و از ساده به پیچیده حرکت کند.
- فعالیت و ارزیابی: حداقل برای هر فصل یک فعالیت کوتاه یا پرسش (Quiz) طراحی شود. همچنین برای هر یونیت باید بین ۱ تا ۵ سؤال چهارگزینهای جهت ارزیابی یادگیری تهیه و ارائه گردد. هر یونیت میتواند ۱-۵ سوال کوتاه برای خودارزیابی داشته باشد.
- منابع و مراجع: فهرست منابع اصلی و منابع تکمیلی باید بهصورت لینک یا مرجع در متادیتای دوره قرار گیرد.
۶ الزامات فنی (فرمت، کیفیت و فایلها)
فرمت پیشنهادی MP4 (H.264)، رزولوشن حداقل 1280×720 (ترجیحاً 1920×1080)، نسبت تصویر 16:9.
فرمت MP3 یا WAV، کیفیت پایینتر از 128 kbps اجتناب شود؛ نویز زمینه حذف و سطح صدا استاندارد شود.
هر ویدیو غیر فارسی باید دارای فایل زیرنویس SRT و رونوشت متنی کامل باشد برای دسترسپذیری و جستجوی محتوایی.
از فرمتهای PNG/webp برای تصاویر و از SVG برای آیکونها استفاده شود.
فایلها باید فشردهسازی شود بهطوری که حجم هر یونیت ویدیویی ترجیحاً کمتر از ۵۰ مگابایت باشد مگر موارد خاص.
هر یونیت باید تصویر شاخص (webp) داشته باشد با ابعاد پیشنهادی 1280×720.
کددوره_شماره_فصل_شماره_یونیت.mp4
مثال: شامل کد دوره و شماره فصل و شماره یونیت
257489__CH-02__U-03.mp4
۷ محتوای آموزشی و تولید
- طراحی آموزشی: هر یونیت شامل مقدمه (۱۰–۱۵ ثانیه)، محتوای اصلی، خلاصه کوتاه و فراخوان عمل (Actionable takeaway) باشد.
- فضای بصری و برندینگ: قالب گرافیکی یکنواخت (لوگو پژوهشگاه، فونت رسمی، رنگبندی) در تمام یونیتها اعمال شود.
- تعاملپذیری: استفاده از المانهای تعاملی در صورت امکان (نظرسنجی، لینکهای تعمیقی، فعالیت کوتاه) توصیه میشود.
۸ دسترسی و تطابق با قوانین
- رعایت حقوق مالکیت فکری و اخذ مجوز برای هر محتوای شخص ثالث الزامی است.
۹ فرایند بازنگری و کنترل کیفیت (QA)
- بازبینی علمی: محتوای هر دوره حداقل توسط یک کارشناس موضوعی بررسی و تأیید خواهد شد.
- بازبینی فنی: بررسی کیفیت صدا، تصویر، زیرنویس و فرمت فایل توسط تیم فنی بررسی میگردد.
چکلیست کنترل کیفیت (نمونه):
- آیا هدف یادگیری برای یونیت مشخص است؟
- مدت یونیت بین ۲ تا ۱۰ دقیقه است؟
- زیرنویس (در صورت نیاز) موجود است؟
- کیفیت صدا و تصویر مناسب است؟
- حقوق مادی/فکری رعایت شده است؟